aracı dil ne demek?

Türkçe

Gramer Terimleri Sözlüğü

Bir kelimenin bir dilden başka bir dile geçisinde aracılık görevi yapan dil: Lat. cultura kelimesinin Türkçeye Fransızca kanalı ile kültür olarak, Yun. matematikê ve grammatikê’nin yine Fransızca kanalıyla matematik ve gramer olarak, Lat. testa’nın Rumca yoluyla testi, Lat. Candela’nın Arapça yoluyla kandil, tabula’nın «tahta» İtalyancada tavola’ya dönüştükten sonra bize İtalyanca vasıtasıyla tavla olarak geçmesi gibi. Bu geçişi sağlayan Fransız, Rum, Arap ve İtalyan dilleri; Lat. ile Yun. arasında birer aracı dil durumundadır. T. çadır kelimesinin Sırpçaya şator, çàdor, Rumenceye ş‹atra biçiminde aktarılmasında Macarca sàtor aracılık etmiştir. || Dilimize Ar. ve Far.’dan girmiş bazı sözlerin komşu dillere özellikle Balkan dillerine aktarılmasında da Türkçe aracılık etmiştir: Ar. harîf+ Far. +âne birleşiminden oluşmuş T. arifane “yiyeceğe ortaklaşa sağlanan toplantı, eğlence” sözünün Bulgarcaya erfene; Ar. askar > T. asker sözünün Bulg., Sırp., Arn. ve Rum.’caya aynen aktarılmasında; Türkçeye Rumcadan geçmiş olan biber’in Arnavutçaya yine biber biçimiyle geçmesinde G. Doerfer’in Türkçeye Rumenceden geçtiğini bildirdiği (Türkische und Mongolische Elemente im Neupersischen, s. 1053) çanta’nın Suriye Arapçasına şanta, Farsçaya çanta olarak geçmesinde; dilimize Far. tBut sözünden geçmiş olan dut’un Balkan dillerine de aktarılmasında Far. VBayagBına, VaygBına sözlerinden oluşmuş T. gaygana’nın Bulg.’ya kajganà, kavganà, Sırp.’ya kajgana olarak geçişlerinde Türkçe bir aracı dil görevi yüklenmiştir.

Türkçe

Türk Dünyası Gramer Terimleri Kılavuzu

Azerbaycan Türkçesi: vasitäçi dil; Türkmen Türkçesi: aaralık dil; Gagauz Türkçesi: ara dili ~ aracı dil;Özbek Türkçesi: vόsitaçi til; Uygur Türkçesi: vasitä tili; Tatar Türkçesi: aradaşçı tel; Başkurt Türkçesi: aralıq tel; Kmk:aracı til; Krç.-Malk.: ortak til ~ aracı til; Nogay Türkçesi: ara tîl; Kazak Türkçesi: aralık til; Kırgız Türkçesi: aracı til; Alt:: ortok boluşçı til; Hakas Türkçesi: ara tîl; Tuva Türkçesi: harılzaakçı tıl; Şor Türkçesi: *arazı til; Rusça: yazık-posrednik; -